ปะเก็นกับซีลต่างกันอย่างไร? ความเข้าใจที่มักสับสนในงานอุตสาหกรรม

ปะเก็นกับซีลต่างกันอย่างไร?

ปะเก็นกับซีลมีความแตกต่างกันตามลักษณะการใช้งานทั้งสองอย่างมีหน้าที่ป้องกันการรั่วเหมือนกัน แต่หลักการทำงาน วัสดุ รูปร่างและตำแหน่ง แตกต่างกันดังนี้

ปะเก็น (Gasket) มีลักณะเป็น แผ่นบางๆวางอยู่ระหว่างพื้นผิวโลหะสองชิ้น ทำหน้าที่ “ปิดช่องว่าง” เมื่อขันสกรูให้แน่นและใช้กับชิ้นส่วนที่ ตายตัว (Static) แบน ๆ ระหว่างผิวประกบ

ซีล (Seal) มีลักษณะเป็นวงแหวนยาง หรือ โอริง (O-ring) ที่แนบกับเพลาหรือรูเพลา ใช้ในตำแหน่งที่มี “การหมุน” หรือ “การเลื่อน” ของชิ้นส่วนและใช้กับชิ้นส่วนที่ เคลื่อนไหว (Dynamic) หรือ กลม ๆ ในร่อง (โอริง)

ส่วนความเข้าใจที่มักสับสนในงานอุตสาหกรรมเข้าใจว่าทั้งสองอย่างใช้แทนกันได้ เพราะทำหน้าที่กันรั่วเหมือนกันแต่ทั้ง 2 อย่างทำหน้าที่ต่างกัน ดังนี้

การเลือกวัสดุปะเก็นและซีลให้เหมาะกับสารเคมี

หลักการเลือกวัสดุปะเก็นและซีลตามความเข้ากันได้ทางเคมีเป็นการประเมินความเข้ากันได้ของ วัสดุกับสารเคมี จะทำให้สารเคมีบางชนิดมีฤทธิ์กัดกร่อนสูง ทำให้วัสดุปะเก็นหรือซีล บวม แตก ละลาย หรือแข็งตัวจนรั่ว อุณหภูมิและแรงดันในระบบอาจเร่งให้วัสดุเสื่อมเร็วยิ่งขึ้น เป็นต้น  

วัสดุปะเก็นและซีลยอดนิยมกับความทนทานต่อสารเคมี

ยางฟลูออโรคาร์บอน

ทนทานต่อ น้ำมันปิโตรเลียม เชื้อเพลิง สารทำละลาย (Solvents) ส่วนใหญ่ กรดอ่อนและทนความร้อนสูง

ยางไนไตรล์

ทนทานต่อ น้ำมันและจาระบีจากปิโตรเลียม น้ำมันเชื้อเพลิง น้ำ แอลกอฮอล์

ยาง EPDM

ทนทานต่อ ไอน้ำ น้ำร้อน กรดและด่างเจือจาง แอลกอฮอล์ สารทำความเย็น (Freon)

ยางซิลิโคน

ทนต่ออุณหภูมิที่สูงและต่ำมาก โอโซน แสง UV น้ำ

PTFE

ทนทานต่อสารเคมีได้เกือบทุกชนิด กรด ด่าง และสารทำละลายอินทรีย์

กราไฟต์

ทนทานต่อ อุณหภูมิสูงและแรงดันสูง สารเคมีหลากหลายชนิด

วิธีป้องกันการกัดกร่อนและยืดอายุการใช้งาน

1. การเลือกวัสดุที่ถูกต้อง

• ความเข้ากันได้ทางเคมี  ต้องมั่นใจว่าวัสดุปะเก็นกับซีล ทนทาน ต่อสารเคมีที่สัมผัสในระบบ การเลือกวัสดุที่ผิดพลาดจะนำไปสู่การ บวม (Swelling), การสลายตัว (Dissolution), หรือ การแข็งตัว (Hardening)
• อุณหภูมิและแรงดัน วัสดุที่เลือกต้องสามารถทนต่อ อุณหภูมิสูงสุด และ แรงดันสูงสุด ของระบบได้พร้อมกัน เนื่องจากอุณหภูมิที่สูงขึ้นจะเพิ่มฤทธิ์การกัดกร่อนของสารเคมีด้วย
• การเคลือบผิว สำหรับปะเก็นแผ่นหรือปะเก็นพันเกลียว (Spiral Wound) ใช้การหุ้มด้วยวัสดุ ที่ทนทานต่อสารเคมีสูง เช่น PTFE (Teflon) เพื่อเพิ่มชั้นป้องกันสารเคมีก่อนที่สารจะสัมผัส กับแกนกลางของปะเก็น

2. การติดตั้งที่แม่นยำ

• ความสะอาดของพื้นผิว ก่อนติดตั้งปะเก็นหรือซีล ต้องทำความสะอาด พื้นผิวที่ประกบ อย่างละเอียด ห้ามมีเศษฝุ่น สนิม จาระบีเก่า หรือรอยขีดข่วน เพราะจะทำให้เกิดการรั่วไหล ทันทีหรือทำให้อายุการใช้งานสั้นลง
• แรงบีบอัดที่ถูกต้อง ปะเก็นหน้าแปลนต้องขันโบลต์ตาม ค่าแรงบิด  ที่ผู้ผลิตกำหนดเท่านั้น การขันแน่นเกินไป จะทำให้ปะเก็นเสียหายและถูกดันออก หรือสูญเสียความยืดหยุ่น การขันหลวมเกินไป จะทำให้เกิดการรั่วไหลทันท
• เครื่องมือที่เหมาะสม สำหรับซีลหมุน เช่น Oil Seal หรือ Mechanical Seal ต้องใช้ เครื่องมือติดตั้งเฉพาะ เพื่อป้องกันไม่ให้ขอบซีล หรือ ถูกทำลายระหว่างการสวมเข้าเพลา

3. การบำรุงรักษาและการตรวจสอบ

• การตรวจสอบด้วยสายตา ตรวจสอบปะเก็นกับซีล และบริเวณโดยรอบเป็นประจำเพื่อหา สัญญาณของการรั่วไหล การแตก การบวม หรือการเปลี่ยนสี ซึ่งเป็นสัญญาณของการเสื่อม สภาพจากสารเคม
• การเปลี่ยนตามกำหนดเวลา แม้ว่าจะยังไม่เกิดการรั่วไหล แต่ควรมีการ กำหนดรอบการเปลี่ยน ตามชั่วโมงการทำงานหรือตามระยะเวลา โดยเฉพาะในงานที่อันตรายหรือมีความเสี่ยงสูง
• ควบคุมสภาวะแวดล้อม มั่นใจว่าสภาวะการทำงานของอุณหภูมิและแรงดันไม่เกินข้อจำกัดของ วัสดุซีลที่ติดตั้งอยู่ เพื่อป้องกันความเครียดทางความร้อน

4. การจัดเก็บที่เหมาะสม

• หลีกเลี่ยงแสง UV และโอโซน วัสดุยางหลายชนิดจะเสื่อมสภาพเมื่อสัมผัสกับ แสงแดด และ โอโซน ควรเก็บซีลและปะเก็นไว้ในที่ เย็น มืด แห้ง และปราศจากแสงไฟ UV หรืออุปกรณ์ ที่สร้างประกายไฟและโอโซน
• เก็บในแนวราบ ควรเก็บปะเก็นแผ่นและโอริงขนาดใหญ่ไว้ในแนวราบ หรือห่อในบรรจุภัณฑ์ เดิมเพื่อ ป้องกันการผิดรูปและการถูกบีบอัดที่ไม่จำเป็น

หัวข้อเพิ่มเติมเกี่ยวกับ ปะเก็น (Gasket) และ ซีล (seal)

ออยซีล คืออะไร มีกี่ประเภท

วิธีเลือกปะเก็น (Gasket) ให้เหมาะกับการใช้งาน

ยาง EPDM คืออะไร

ปะเก็น คือ? ปะเก็นมีกี่แบบ ?

ปะเก็นยางซิลิโคน vs ปะเก็นยาง Viton: เลือกแบบไหนดีในงานเคมีและอุณหภูมิสูง

เปรียบเทียบปะเก็นยาง vs ปะเก็นไฟเบอร์ vs ปะเก็นโลหะ - แบบไหนเหมาะกับงานของคุณ

หากสนใจในการสั่งชื้อ ปะเก็น (Gasket) หรือ ซีล (seal) สามารถเช็คราคาล่าสุดที่ตรงใจและตรงต่อการนำไปใช้งานคุ้มค่ากับงบประมาณโดยการแอดไลน์ได้ที่นี่เลย @northpower หรือ คลิกสอบถามแอดมิน ที่คอยบริการให้ข้อมูลสินค้าช่วยเทียบสเปคสินค้าตั้งแต่ 8:00 - 17:00 แอดได้เลย อย่ารอช้า