safety valve หรือเซฟตี้วาล์ว มีกี่ชนิด?

Safety Valve หรือเซฟตี้วาล์ว มีกี่ชนิด?

เซฟตี้วาล์ว (Safety Valve) เป็นอุปกรณ์นิรภัยที่ออกแบบมาเพื่อป้องกันระบบจากแรงดันที่สูงเกินกว่าที่กำหนด เมื่อความดันภายในระบบเกินค่า Maximum Allowable Working Pressure (MAWP) วาล์วจะเปิดทันทีเพื่อระบายแรงดันส่วนเกินออก ทำให้ระบบปลอดภัยและลดความเสียหายต่ออุปกรณ์สำคัญ เช่น หม้อไอน้ำ ถังแรงดัน ท่อแก๊ส และอุปกรณ์แรงดันสูงอื่น ๆ การตอบสนองที่รวดเร็วและแม่นยำของเซฟตี้วาล์วยังช่วยป้องกันอุบัติเหตุและความเสียหายรุนแรงที่อาจเกิดขึ้นจากแรงดันสูงได้อย่างมีประสิทธิภาพ

นอกจากนี้ เซฟตี้วาล์ว ยังช่วยรักษาเสถียรภาพของระบบ ลดแรงกระชากหรือแรงสั่นสะเทือนที่อาจเกิดขึ้นเมื่อแรงดันเกินกำหนด การติดตั้งและเลือกใช้วาล์วให้เหมาะสมกับระบบจึงเป็นขั้นตอนสำคัญที่ช่วยเพิ่มความปลอดภัย ลดความเสี่ยงต่อผู้ปฏิบัติงาน และยืดอายุการใช้งานของอุปกรณ์ทั้งหมดทำให้ระบบแรงดันสูงทำงานต่อเนื่องได้อย่างมั่นใจ

โครงสร้างและหลักการทำงานของเซฟตี้วาล์ว

เซฟตี้วาล์วประกอบด้วยชิ้นส่วนสำคัญหลายส่วนที่ทำงานร่วมกันอย่างมีประสิทธิภาพ ได้แก่ ตัววาล์ว (Valve Body), แผ่นปิด (Disc), สปริง (Spring) และช่องทางระบายแรงดัน (Outlet) โดยตัววาล์วทำหน้าที่เป็นโครงสร้างหลักของระบบ แผ่นปิดทำหน้าที่ป้องกันแรงดันส่วนเกินจนกว่าจะถึงค่าที่ตั้งไว้ ส่วนสปริงคอยควบคุมแรงเปิด-ปิดของวาล์วให้แม่นยำ และช่องทางระบายแรงดันช่วยปล่อยของไหลหรือไอส่วนเกินออกจากระบบอย่างรวดเร็ว

หลักการทำงานของเซฟตี้วาล์วเริ่มจากแรงดันภายในระบบดันแผ่นปิดจนเกินแรงสปริงที่ตั้งไว้ เมื่อแรงดันเกินค่ากำหนด วาล์วจะเริ่มเปิดเล็กน้อยก่อนขยายจนสุด เพื่อระบายแรงดันส่วนเกินออกอย่างรวดเร็ว และเมื่อแรงดันลดลงต่ำกว่าค่าที่ตั้ง วาล์วจะปิดคืนตำแหน่งเดิมอย่างแม่นยำ การทำงานแบบนี้ช่วยป้องกันแรงดันเกิน ลดแรงกระชาก และทำให้ระบบทำงานต่อเนื่องได้อย่างปลอดภัย

สำหรับบางระบบ เซฟตี้วาล์ว อาจมีการปรับแต่งพิเศษเพื่อรองรับเงื่อนไขการใช้งานเฉพาะ เช่น Balance Bellows ที่ช่วยลดแรงดึงกลับ หรือ Pilot Operated Safety Valve ที่มาพร้อมวาล์วควบคุมรองเพื่อสั่งการเปิด-ปิดวาล์วหลัก ทำให้ควบคุมแรงดันได้แม่นยำและรองรับแรงดันสูงในระบบขนาดใหญ่หรืออุตสาหกรรมหนัก

ประเภทของเซฟตี้วาล์ว

เซฟตี้วาล์วสามารถแบ่งออกเป็นหลายประเภทตามโครงสร้างและลักษณะการทำงาน แต่ละชนิดมีข้อดีและการใช้งานที่แตกต่างกัน ขึ้นอยู่กับประเภทของระบบและระดับแรงดันที่ต้องควบคุม การเลือกใช้ให้เหมาะสมกับระบบจึงเป็นสิ่งสำคัญเพื่อความปลอดภัยและประสิทธิภาพสูงสุด

1) Spring Mechanism Safety Valve

เป็นเซฟตี้วาล์วชนิดที่ใช้สปริงเป็นตัวควบคุมแรงเปิด-ปิด ถือเป็นชนิดที่นิยมมากที่สุดในงานอุตสาหกรรม เนื่องจากโครงสร้างเรียบง่าย ดูแลง่าย และรองรับแรงดันได้ตั้งแต่ระดับต่ำไปจนถึงสูงกว่า 1,000 บาร์ เมื่อแรงดันในระบบสูงกว่าค่าที่ตั้งไว้ สปริงจะถูกดันให้วาล์วเปิดทันทีเพื่อระบายแรงดันออก เหมาะกับหม้อไอน้ำ ถังแรงดัน และอุปกรณ์ทั่วไปที่ต้องการการป้องกันแรงดันเกินแบบตรงไปตรงมา

2) Balance Bellows Safety Valve

เซฟตี้วาล์วชนิดนี้พัฒนาจากแบบสปริง โดยติดตั้ง Bellows ซึ่งเป็นท่อพับยืดตัวได้ เพื่อช่วยลดผลกระทบจากแรงดันย้อนกลับ (Back Pressure) ทำให้ค่าการเปิดวาล์วแม่นยำมากขึ้น อีกทั้งยังช่วยป้องกันของไหลไม่ให้สัมผัสกับสปริง ทำให้ยืดอายุการใช้งานของวาล์ว เหมาะสำหรับระบบที่มีแรงดันย้อนกลับสูง หรือระบบที่แรงดันมีการเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา เช่น ท่อส่งไอน้ำ

3) Pilot Operated Safety Valve (POSV)

เป็นเซฟตี้วาล์วที่ใช้วาล์วควบคุมรอง (Pilot Valve) มาสั่งการเปิด-ปิดวาล์วหลัก ทำให้ควบคุมแรงดันได้แม่นยำกว่าแบบสปริงทั่วไป เหมาะกับระบบแรงดันสูงมาก หรือระบบที่ต้องการพื้นที่ระบายแรงดันขนาดใหญ่ เช่น อุตสาหกรรมปิโตรเคมี โรงกลั่นน้ำมัน หรือถังแรงดันขนาดใหญ่ จุดเด่นคือการเปิด-ปิดนุ่มนวล แม่นยำ และลดการสูญเสียแรงดัน

การเลือกใช้และการดูแลเซฟตี้วาล์ว

การเลือกใช้เซฟตี้วาล์วที่เหมาะสมถือเป็นหัวใจสำคัญของระบบแรงดันสูง เพราะวาล์วที่ถูกออกแบบและติดตั้งอย่างถูกต้อง จะช่วยให้ระบบสามารถป้องกันแรงดันเกินได้อย่างมีประสิทธิภาพ และลดความเสี่ยงต่อความเสียหายของอุปกรณ์รวมถึงผู้ปฏิบัติงาน

ในการเลือกเซฟตี้วาล์ว ควรพิจารณาปัจจัยหลายด้านร่วมกัน ได้แก่ ค่า Set Pressure ซึ่งต้องสัมพันธ์กับค่า MAWP ของอุปกรณ์เพื่อให้วาล์วเปิดได้ตรงตามต้องการ, ประเภทของของไหล เช่น ไอน้ำ แก๊ส น้ำมัน หรือของไหลหนืด ซึ่งส่งผลต่อวัสดุและโครงสร้างของวาล์ว, เงื่อนไขการทำงานพิเศษ เช่น อุณหภูมิสูง สารกัดกร่อน หรือแรงดันย้อนกลับ (Back Pressure), ชนิดของวาล์วที่เหมาะสมกับระบบ เช่น Balance Bellows หรือ Pilot Operated, และขนาดรวมถึงอัตราการไหลที่วาล์วต้องรองรับ เพื่อให้สามารถระบายแรงดันได้เพียงพอเมื่อเกิดแรงดันเกิน

เมื่อเลือกวาล์วได้เหมาะสมแล้ว การดูแลและบำรุงรักษาอย่างสม่ำเสมอก็เป็นสิ่งจำเป็น เพื่อให้เซฟตี้วาล์วทำงานได้เต็มประสิทธิภาพ ลดความเสี่ยงจากแรงดันเกิน และยืดอายุการใช้งานของระบบโดยรวม ขั้นตอนสำคัญที่ควรดำเนินการมีดังนี้

1. อุตสาหกรรมพลังงานหม้อไอน้ำและท่อส่งไอน้ำจำเป็นต้องติดตั้งเซฟตี้วาล์วเพื่อป้องกันแรงดันสะสมเกินกำหนด ลดโอกาสการระเบิด และเพิ่มความมั่นคงของระบบผลิตไอน้ำ

2. อุตสาหกรรมเคมีและปิโตรเคมีใช้กับถังเก็บสารเคมีภายใต้แรงดัน รวมถึงท่อส่งแก๊สและน้ำมันที่มีความเสี่ยงจากแรงดันสูงแบบฉับพลัน

3. อุตสาหกรรมอาหารและยาใช้ในเครื่องจักรที่ต้องการแรงดันคงที่ เช่น หม้อต้มสตีม เครื่องฆ่าเชื้อ หรือระบบ CIP (Clean-in-Place) เพื่อรักษาความสะอาดและความปลอดภัยระดับสูง

4. โรงงานอุตสาหกรรมทั่วไปเช่น การผลิตยานยนต์ การผลิตโลหะ หรือระบบลมอัด (Compressed Air System) ติดตั้งในถังลม ปั๊มลม และท่อ เพื่อป้องกันความเสียหายจากแรงดันสูง

การใช้งานเซฟตี้วาล์วในหลายอุตสาหกรรมนี้แสดงให้เห็นว่าอุปกรณ์นี้ไม่เพียงแต่จำเป็นในงานแรงดันสูงเท่านั้น แต่ยังช่วย ควบคุมแรงดันให้คงที่ ทำให้ระบบทำงานต่อเนื่อง และลดต้นทุนการซ่อมบำรุงระยะยาว หากเลือกใช้อย่างถูกต้องและดูแลบำรุงรักษาอย่างสม่ำเสมอ ระบบจะปลอดภัยมากขึ้น เครื่องจักรทำงานราบรื่น และสามารถใช้งานได้อย่างยั่งยืน

การเลือกใช้และการดูแลเซฟตี้วาล์ว

1. ติดตั้งในตำแหน่งที่ถูกต้อง

• ต้องติดตั้งในจุดที่ความดันสามารถสะสมได้จริง เช่น บนถังแรงดัน, หม้อไอน้ำ, ท่อหลัก
• ห้ามติดตั้งหลังวาล์วปิด–เปิด (Isolation Valve) เว้นแต่เป็นแบบที่ล็อกเปิดตลอดเวลา

2. ทิศทางการติดตั้ง

• ส่วนใหญ่ต้องติดตั้งในแนวตั้งเท่านั้น (สปริงตั้งขึ้น)
• ห้ามเอียงหรือกลับด้าน เพราะจะทำให้แรงเปิดเพี้ยนและวาล์วทำงานผิดพลาด

3. แรงดันตั้งค่า (Set Pressure)

• ค่า Set Pressure ต้องไม่เกินแรงดันใช้งานสูงสุดของระบบ (MAWP)
• ห้ามปรับตั้งแรงดันเองโดยไม่ได้รับอนุญาตจากผู้ผลิต

4. ขนาดวาล์วต้องเหมาะสม

• ต้องเลือกขนาดและ Capacity ให้สามารถระบายแรงดันได้ทัน
• ไม่ควรลดขนาดท่อทางเข้า (Inlet) และทางออก (Outlet)

5. ท่อทางเข้า (Inlet Pipe)

• ควรสั้น ตรง และมีแรงดันตกคร่อมต่ำ
• แรงดันตกคร่อมทางเข้าไม่ควรเกิน 3% ของ Set Pressure

6. ท่อทางออก (Discharge Pipe)

• ต้องระบายไปยังพื้นที่ปลอดภัย ไม่ชี้ใส่คนหรืออุปกรณ์
• ต้องไม่ทำให้เกิด Back Pressure สูงเกินค่าที่วาล์วรับได้
• ควรมีรูระบายน้ำ (Drain) ป้องกันการขังของคอนเดนเสท

7. ห้ามใช้ Safety Valve ร่วมกับ Pressure Relief Valve โดยไม่เข้าใจระบบ

• Safety Valve ใช้กับของไหลที่เป็นแก๊ส/ไอน้ำ
• Relief Valve ใช้กับของไหลที่เป็นของเหลว

8. การรองรับน้ำหนักท่อ

• ท่อทางออกต้องมี Support ของตัวเอง
• ห้ามให้น้ำหนักท่อไปกดที่ตัววาล์ว

9. การตรวจสอบและทดสอบ

• ต้องสามารถเข้าถึงเพื่อซ่อมบำรุงและทดสอบได้
• ควรทดสอบตามรอบที่มาตรฐานกำหนด (เช่น ASME, API)

10. มาตรฐานที่เกี่ยวข้อง

• ควรติดตั้งตามมาตรฐาน เช่น ASME Section VIII / I, API 520 / 521 / 526, ISO / EN (ในบางระบบ)

⚠️ข้อห้ามที่พบบ่อย

• ❌ ติดตั้งเอียงหรือแนวนอน
• ❌ ปิดวาล์วหน้าหรือหลัง Safety Valve
• ❌ ลดขนาดท่อ outlet
• ❌ ระบายแรงดันใส่พื้นที่ทำงาน

หากสนใจในการสั่งชื้อ เซฟตี้วาล์ว (Safety Valve) สามารถเช็คราคาล่าสุดที่ตรงใจและตรงต่อการนำไปใช้งานคุ้มค่ากับงบประมาณโดยการแอดไลน์ได้ที่นี่เลย @northpower หรือ คลิกสอบถามแอดมิน ที่คอยบริการให้ข้อมูลสินค้าช่วยเทียบสเปคสินค้าตั้งแต่ 8:00 - 17:00 แอดได้เลย อย่ารอช้า